SỔ TAY LỄ TÂN
Thứ Hai , 20/11/2017
CÔNG TÁC LỄ TÂN NGOẠI GIAO

CÔNG TÁC LỄ TÂN NGOẠI GIAO

I. GIỚI THIỆU LỄ TÂN NGOẠI GIAO

1. Sự ra đời của lễ tân ngoại giao

Trong lịch sử, Lễ tân ngoại giao không ngừng phát triển cùng với sự phát triển của xã hội và sự phát triển của mối quan hệ giữa các quốc gia. Ngày nay Lễ tân ngoại giao tập trung chủ yếu vào các vấn đề: Thủ tục thiết lập quan hệ ngoại giao - cử và tiếp nhận Đại sứ, Đặc quyền ưu đãi và miễn trừ ngoại giao, Ngôi thứ ngoại giao, Nghi lễ ngoại giao, v.v… Lễ tân Ngoại giao xuất phát từ các quy tắc của phép lịch sự quốc tế nhưng nội dung chủ yếu của Lễ tân Ngoại giao không nên được hiểu chỉ gồm những vấn đề thuộc phép lịch sự xã giao. Đó là những vấn đề nghiệp vụ cụ thể mang ý nghĩa chính trị, có thói quen, tập quán, lại có thủ tục, quy định, có luật lệ quốc gia, có pháp lý quốc tế liên quan đến mối quan hệ giữa các quốc gia.

2. Sự phát triển của lễ tân ngoại giao

Lễ tân ngoại giao là một phạm trù lịch sử: Trong công tác khai quật những công trình kiến trúc cổ xưa nhất, người ta còn thấy những di chỉ những hòa ước và những hiệp ước liên minh cổ xưa. Điều này chứng tỏ từ xa xưa giữa những bộ lạc thời nguyên thủy và sau đó giữa những tập đoàn phong kiến đã có những quan hệ tiếp xúc. Những quan hệ đó dần dần mang tính chất quan hệ giữa quốc gia và quốc gia, nhưng cũng chỉ giới hạn trong những trường hợp nhất định và đối với những sự kiện nhất định như tuyên chiến, đình chiến, ký kết hòa ước, cử phái đoàn đi ký một hiệp định liên minh, đi dự lễ lên ngôi của một nhà vua, lễ thành hôn của một hoàng tử, v.v… Làm thế nào để một quốc gia có thể biểu thị sự tôn trọng của mình đối với một quốc gia khác? Một nước cần phải đối xử như thế nào với đại diện của nước ngoài để không làm tổn hại đến danh dự nước mình và uy tín của nước kia? Những câu hỏi này và những vấn đề tương tự đã phải đặt ra trong quá trình lịch sử lâu năm của mối quan hệ bang giao quốc tế, và do kết quả của việc thực hiện thường xuyên và lặp đi lặp lại những thói quen giống nhau qua những sự kiện giống nhau, những hình thức đơn giản đầu tiên của Lễ tân ngoại giao được hình thành.

Lễ tân ngoại giao là một phạm trù quốc tế : Từ thời thượng cổ, trung cổ, tập quán đã đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển của quy tắc lễ tân. Nhưng một phong tục tập quán muốn trở thành quy định cần phải được sự thỏa thuận rộng rãi của nhiều nước, dù chỉ là một thỏa thuận ngầm. Nhiều tập quán về Lễ tân ngoại giao được hình thành qua một quá trình lâu dài trong mối quan hệ quốc tế. Nhiều tập quy định đã được cải tiến và hoàn chỉnh thông qua các hội nghị quốc tế. Lễ tân ngoại giao ngày càng mang tính chất quốc tế, những nguyên tắc cơ bản về lễ tân được các nước công nhận. Tất nhiên, tùy theo chế độ xã hội, phong tục tập quán, truyền thống dân tộc, mỗi nước đều có bổ sung và chỉnh lý, nhưng về cơ bản các nguyên tắc chỉ đạo công tác lễ tân được các nước thực hiện gần như nhau.

Hiện nay, cộng đồng quốc tế có nhiều quốc gia với chế độ chính trị, kinh tế, xã hội khác nhau, với lịch sử, văn hóa, ngôn ngữ khác nhau. Nhưng có thể nói không một hoạt động nào giữa hai quốc gia hoặc giữa nhiều quốc gia được tiến hành mà không theo những tập quán và thủ tục Lễ tân ngoại giao, từ việc đón tiếp các phái đoàn chính thức, triệu tập các hội nghị quốc tế, đàm phán ký kết các hiệp định quốc tế, đến việc bổ nhiệm, triệu hồi người đứng đầu cơ quan đại diện ngoại giao, trình thư ủy nhiệm, tham dự các lễ tiết ngoại giao. Nhiều vấn đề cụ thể như cử quốc thiều, treo quốc kỳ, cách ăn mặc, cách đeo huân chương trong các hoạt động đối ngoại chính thức… cũng được Lễ tân ngoại giao quy định. Bên cạnh nghi thức lễ tân được áp dụng trong quan hệ giữa các quốc gia, với phát triển của quan hệ quốc tế, nghi thức lễ tân áp dụng tại các tổ chức và diễn đàn quốc tế như Liên hợp quốc, Liên minh Châu Âu, ASEAN, APEC… tuy có đặc điểm riêng, nhưng cũng dựa trên những nguyên tắc chung về Lễ tân ngoại giao đã được công nhận.

Lễ tân ngoại giao vừa thể hiện đường lối chính sách đối ngoại của một Nhà nước, vừa thể hiện các nguyên tắc cơ bản của Luật Quốc tế : Lễ tân ngoại giao không phải là nội dung chủ yếu của hoạt động đối ngoại, nhưng lại là những công việc cần thiết để tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động đối ngoại. Đó là bộ phận cấu thành của hoạt động đối ngoại của một Nhà nước. Ở bất cứ nước nào, Lễ tân ngoại giao cũng xuất phát từ đường lối chính sách đối ngoại, thể hiện và phục vụ đường lối chính sách đối ngoại đó. Biện pháp lễ tân cũng như mức độ lễ tân thường được đề ra và thực hiện trên cơ sở vận dụng đường lối chính sách đối ngoại vào tình hình quan hệ cụ thể của từng nước, với từng đối tác. Các cuộc chiêu đãi ngoại giao dù hình thức tổ chức như thế nào, ít nhiều đều mang tính chất chính trị, vì đó là cuộc gặp mặt của những người đại diện của các chủ thể trong quan hệ quốc tế, đồng thời cũng là phương tiện để duy trì và phát triển quan hệ.

Vừa là công cụ chính trị của hoạt động đối ngoại của một Nhà nước, lễ tân ngoại giao đồng thời là phương tiện thực hiện và cụ thể hóa các nguyên tắc cơ bản của Luật pháp quốc tế. Nguyên tắc bình đẳng giữa các quốc gia đã được thể hiện trong việc sắp xếp ngôi thứ của các trưởng cơ quan đại diện ngoại giao tại quốc gia tiếp nhận, trong việc sắp xếp chỗ ngồi cho các đoàn đại biểu tại các hội nghị quốc tế, v.v… Nguyên tắc tôn trọng chủ quyền quốc gia được cụ thể hóa vào các quy định coi trọng các biểu tượng quốc gia như quốc kỳ, quốc huy hay quốc thiều mỗi nước, hoặc trong các nghi lễ đón tiếp dành cho các vị đứng đầu Nhà nước, cũng như các đặc quyền dành cho đại diện các quốc gia. Nhiều nước đã quy định một số thủ tục lễ tân dựa trên các điều khoản của Công ước Viên năm 1961 về quan hệ ngoại giao.

Trước Chiến tranh thế giới lần thứ II, Đoàn Ngoại giao tại một nước thường nhiều nhất chỉ gồm vài chục sứ quán, ngày nay con số đó đã lên tới hàng trăm. Trước kia một lãnh đạo Nhà nước đi ra nước ngoài là sự kiện hãn hữu, ngày nay việc đó trở thành thường xuyên, đa dạng về tính chất và mục đích. Hơn nữa, tham gia vào quan hệ quốc tế ngày nay không chỉ có các chủ thể đơn thuần là quốc gia có chủ quyền mà còn có nhiều chủ thể khác. Đó là các tổ chức hay các diễn đàn quốc tế, các vùng lãnh thổ, các tổ chức phi chính phủ, v.v… Trước sự phát triển của quan hệ quốc tế, vấn đề đang được đặt ra ở nhiều nước là cần đơn giản hóa công tác lễ tân, đặc biệt trong nghi lễ ngoại giao đón tiếp các đoàn khách nước ngoài, lược bớt những thủ tục lễ tân rườm rà theo hướng thiết thực và tiết kiệm.

II. NHỮNG QUY TẮC CƠ BẢN CỦA LỄ TÂN NGOẠI GIAO

Như trên đã nêu, Lễ tân Ngoại giao bao gồm nhiều nội dung nghiệp vụ khác nhau. Phần này đề cập tới các quy tắc cơ bản của Lễ tân ngoại giao đặt ra cho một số tình huống thường gặp nhất trong các hoạt động đối ngoại tại địa phương : quốc kỳ, cách thức chiêu đãi, xếp chỗ ngồi, và cách thức đón tiếp khách quốc tế.

1. Quốc kỳ

1.1. Các thông tin chung

Cờ nước ngoài chỉ được treo khi có các hội nghị quốc tế, khi có các đoàn khách nước ngoài thăm nếu trưởng đoàn từ cấp Bộ trưởng trở lên dẫn đầu. Không treo cờ khi các đoàn khách là các đoàn của các tổ chức quần chúng, xã hội.

Treo cờ chính thức đòi hỏi biết treo cờ đúng theo thông lệ lễ tân ngoại giao, quy định của nước chủ nhà và nước khách. Một số nguyên tắc cơ bản của việc treo cờ theo thủ tục lễ tân và nghi lễ ngoại giao:

-  Trong hoạt động đối ngoại song phương chỉ treo cờ của quốc gia khi giữa hai nước đã có quan hệ ngoại giao chính thức.

-  Cờ phải đúng quy định về kích cỡ, tỉ lệ, và mầu sắc theo chuẩn của quốc gia có cờ. Không dùng cờ khi đã bạc màu hay bị hoen ố.

-  Nơi treo cờ là nơi trang trọng, bảo đảm thẩm mỹ và mỹ quan.

-  Treo tại một tòa nhà, cột cờ phải ở mặt tiền chính của tòa nhà và không bị che khuất tầm nhìn. Có thể là cột cờ trước tòa nhà hoặc trên nóc hoặc mặt tiền tòa nhà.

-  Chiều cao cột cờ, kích cỡ của quốc kỳ cần cân đối với không gian nơi treo cờ.

-  Nếu treo cờ trên cột, kích cỡ của cờ có tỉ lệ cân đối với chiều cao của cột cờ. Thông thường, chiều rộng của cờ bằng khoảng một phần sáu chiều cao của cột cờ.

-  Các cột cờ trong một cùm để treo quốc kỳ của các nước phải cao bằng nhau, được thiết kế giống nhau. Trường hợp cờ cắm trong nhà, đỉnh cán cờ mỗi nước có thể làm khác nhau nếu đúng theo quy định của nước đó, ví dụ cờ hiệu Tổng thống Mỹ đỉnh cán cờ là con đại bàng, đỉnh cờ hiệu của Tổng thống Nga là mũi giáo. Cờ cắm trong nhà, cán cờ dài ngắn tùy theo không gian và chiều cao của phòng, tuy nhiên không để cờ chạm đất.

-  Khi treo quốc kỳ nhiều nước thì các cờ phải treo cao ngang nhau. Các cờ cần có kích cỡ tương đương. Nếu cờ khác nhau về tỉ lệ, cần chuyển đổi theo tỉ lệ chiều rộng và chiều dài của cờ nước chủ nhà. Khi treo cờ nước ngoài tại Việt Nam cùng với cờ Việt Nam, phải quy đổi theo kích thước của cờ Việt Nam là 2/3 để tránh tình trạng cờ to, cờ bé. Tuy nhiên, trong trường hợp cần chuyển đổi tỉ lệ kích thước quốc kỳ, cần tham khảo thông lệ lễ tân ngoại giao và thông báo trước cho phía khách. Trường hợp nếu không thể quy đổi tỉ lệ kích thước cờ giữa quốc kỳ của các quốc gia khác nhau, để tránh tình trạng cờ to cờ bé quá khác nhau trong một hàng cờ, thông thường trong lễ tân ngoại giao, người ta xử lý theo các nguyên tắc sau:

+ Lấy chiều dài của các cờ bằng nhau, nếu tỉ lệ chiều rộng/chiều dài theo quy định của nước có cờ nhỏ hơn so với cờ nước chủ nhà hoặc phần lớn cờ các quốc gia trong hàng cờ. Ví dụ: kích thước cờ của Cu Ba là 1/2.

+ Lấy chiều rộng của các cờ bằng nhau, nếu tỉ lệ chiều rộng/chiều dài theo quy định của nước có cờ lớn hơn so với cờ nước chủ nhà hoặc phần lớn cờ các quốc gia trong hàng cờ. Ví dụ: kích thước cờ của Thụy sỹ là 1/1.

-  Nếu quốc kỳ một nước có hình dáng đặc biệt, ví dụ hình đuôi nheo mà không thể chuyển đổi sang hình chữ nhật với tỉ lệ như cờ nước chủ nhà, trong trường hợp này, tùy theo tỉ lệ cụ thể mà chuẩn bị một lá cờ tương đương về chiều rộng hay chiều dài với cờ nước chủ nhà hay với cờ các nước khác được treo cùng.

-  Mỗi cờ có một cột hay cán cờ riêng.

-  Không kết hợp dùng một cột đang sử dụng với công năng khác làm cột treo cờ. Ví dụ khi treo cờ ngoài đường phố, nếu dùng cột điện làm điểm cao để treo cờ cần phải có cán cờ gắn vào cột điện như cách cắm cờ trên mặt tiền hoặc nóc nhà.

-  Nếu treo một “rừng” quốc kỳ của nhiều nước, mỗi nước nhiều quốc kỳ, thì số lượng cờ của mỗi nước bằng nhau, cờ nước chủ nhà có thể nhiều hơn với một số lượng hợp lý.

-  Mỗi quốc gia có thể có quy định về cách treo cờ tang khác nhau. Nhiều nước quy định cờ tang treo lưng lửng giữa chiều cao của cột cờ. Trong trường hợp này, cờ được kéo cao lên đến đỉnh, sau đó từ từ hạ cờ xuống lưng chừng cột cờ. Có nước còn quy định, trong trường hợp có quốc tang, phía trên quốc kỳ có một dải băng đen. Như quy định của Việt Nam, khi có quốc tang, cờ treo cao trên cột cờ như bình thường, nhưng có kèm theo một giải băng tang đen phía trên.

-  Trong trường hợp nước tiếp nhận cơ quan đại diện có quốc tang và treo cờ rủ, trụ sở cơ quan đại diện nước ngoài tại nước tiếp nhận không nhất thiết cũng treo cờ rủ. Trường hợp nước cử cơ quan đại diện cũng tuyên bố để tang hưởng ứng quốc tang của nước tiếp nhận, hay theo quy định của nước hoặc tổ chức cử theo phép lịch sự cho phép cơ quan đại diện của mình treo cờ rủ, trụ sở cơ quan đại diện tại nước tiếp nhận có quốc tang treo cờ rủ.

-  Cờ không sử dụng phải hủy đúng cách chứ không được vứt bỏ hoặc dùng vào các mục đích khác.

1.2. Cách bố trí cờ

Trong lễ tân ngoại giao, quốc kỳ được sử dụng theo nhiều cách thức khác nhau. Thông thường có hai cách. Cách thứ nhất là treo cờ chính thức như một cách thể hiện sự trọng thị, tôn trọng và bình đẳng quốc gia. Cách thứ hai là sử dụng cách điệu quốc kỳ như một cách trang trí tạo không khí ngày hội.

-  Nếu treo quốc kỳ hai nước, quy định lễ tân ngoại giao của mỗi nước có thể có khác nhau. Phần lớn các nước quy định, nếu đứng từ ngoài nhìn vào hoặc từ dưới nhìn lên, cờ nước chủ nhà ở bên phía tay phải, cờ nước khách bên phía tay trái. Đây cũng là quy định của lễ tân ngoại giao Việt Nam.

-  Treo cờ nhiều nước và hàng cờ theo hàng ngang, vị trí cho cờ đầu tiên, nếu đứng từ ngoài nhìn vào hàng cờ, có thể có cách sắp xếp như sau:

+ Bắt đầu từ bên trái sang bên phải, như sơ đồ bên dưới:


+ Bắt đầu từ giữa trở ra hai bên, theo thứ tự bên trái, bên phải. Đây là cách thông thường trong lễ tân ngoại giao treo cờ nhiều nước cùng cờ của nước chủ nhà, cờ nước chủ nhà thường nằm ở vị trí trung tâm, như sơ đồ bên dưới:

+ Bắt đầu từ giữa trở ra hai bên, theo thứ tự bên trái, bên phải. Đây là cách thông thường trong lễ tân ngoại giao treo cờ nhiều nước cùng cờ của nước chủ nhà, cờ nước chủ nhà thường nằm ở vị trí trung tâm, như sơ đồ bên dưới:

  Nếu treo quốc kỳ nhiều nước, thông thường, cờ được treo từ vị trí đầu tiên cho đến hết thứ tự A, B, C …theo vần chữ cái tên các nước bằng ngôn ngữ nước sở tại hoặc bằng một ngôn ngữ khác theo quy định của tổ chức mà các quốc gia có cờ là thành viên hay do các nước thành viên thỏa thuận.

  Khi tiến hành ký kết văn bản, vị trí nước chủ nhà bên tay phải, khách bên tay trái, từ ngoài nhìn vào. Do đó cờ sẽ được đặt trên bàn ký kết theo thứ tự của chủ và khách. Nếu ký kết giữa Việt Nam với từ hai đối tác trở lên: chủ nhà Việt Nam ở giữa, các đối tác được sắp xếp lần lượt hai bên theo vần A, B, C tên nước theo tiếng Việt hay một ngôn ngữ khác được thỏa thuận, có thể tham khảo sơ đồ bên dưới:

Nếu là số lẻ:


 (Trích tài liệu tập huấn năm 2017 của FOSET – BNG)

                                                     (Xin mời xem tiếp phần 2. Chiêu đãi ngoại giao)




Tin nổi bật.........................................................................................................
BAN HỢP TÁC VIỆT NAM – LIÊN BANG NGA LÀM VIỆC TẠI TỈNH ( 12/12 )
Thông cáo báo chí về lựa chọn Biểu trưng chính thức của Lễ hội cà phê Buôn Ma Thuột ( 26/11 )
Thông báo thi tuyển chức danh Giám đốc trung tâm Dịch vụ đối ngoại ( 20/11 )
Kế hoạch thi tuyển chức danh Giám đốc Trung tâm Dịch vụ đối ngoại ( 20/11 )
Chương trình Quảng bá địa phương Việt Nam tại Nhật Bản 2018 ( 09/11 )
UBND tỉnh chào xã giao Đại sứ Thụy Sỹ tại Việt Nam ( 08/11 )


Các tin đã đăng.............................................
CHƯƠNG V NHỮNG HIỆP ĐỊNH NGOẠI GIAO ĐÃ KÝ KẾT ( 15/11 )
CHƯƠNG IV SOẠN THẢO VĂN KIỆN NGOẠI GIAO ( 14/11 )
CHƯƠNG III . VĂN KIỆN NGOẠI GIAO ( 13/11 )
CÔNG VĂN LỄ TÂN, HÀNH CHÍNH ( 08/11 )
CÔNG VĂN VÀ VĂN KIỆN NGOẠI GIAO ( 07/11 )
Sở Ngoại vụ với công tác đón tiếp khách quốc tế đến tham dự Lễ hội cà phê Buôn Ma Thuột ( 08/05 )
KỂ CHUYỆN TÀI NGOẠI GIAO CỦA BÁC HỒ ( 02/08 )
Nghi thức dự tiệc thế nào? ( 21/05 )
Chiêu đãi ngoại giao ( 21/05 )
Các vấn đề cơ bản trong đón tiếp khách nước ngoài ( 21/05 )
TÌM KIẾM
HỘP THƯ GÓP Ý
THÔNG TIN CẦN BIẾT
Lịch làm việc của lãnh đạo
Chính phủ
Bộ ngoại giao
Khiếu nại tố cáo
Ủy ban nhân dân tỉnh Đắk Lắk