TỔNG QUAN VỀ ĐẮK LẮK
Thứ Ba , 13/10/2015
BUÔN ĐÔN, TRUNG TÂM BUÔN BÁN VÀ TRAO ĐỔI HÀNG HÓA KHU VỰC ĐÔNG NAM Á XƯA

Chợ là nơi có thể mua và có thể bán, hoặc đổi chác. Chợ luôn luôn gắn liền với cuộc sống của con người, là nơi phản ánh trình độ sản xuất của xã hội. Thông thường, các trung tâm buôn bán, thương mại thường gắn liền với các khu dân cư đông đúc, các phố thị, cảng thị. Những nơi được gọi là chợ ở cao nguyên Đắk Lắk không nhiều song mỗi nơi một vẻ, thậm chí có khu vực đã là nơi giao lưu buôn bán của cả vùng Đông Nam Á xưa như vùng Buôn Đôn chẳng hạn. Sự ra đời của chợ gắn với quá trình hình thành và phát triển của vùng đất, sự đa dạng của nó tạo nên nét riêng vô cùng hấp dẫn của cao nguyên Đắk Lắk.Các tài liệu cũ đã ghi nhận chợ Buôn Đôn (hoặc Ban Don, hoặc Bản Đôn) ở cùng ngang hàng với các chợ khác trong khu vực như: Chợ Sambor của người Khơ me và người Hoa ở lưu vực sông Mé Kông rất phồn thịnh, mà người Xiêm (Thái Lan) luôn khao khát nó, hay một chợ khác ở phía Nam tại Roka Kandal(?), đó là cái mốc khởi đầu của Kratié.

Các tài liệu cũ đã ghi nhận chợ Buôn Đôn (hoặc Ban Don, hoặc Bản Đôn) ở cùng ngang hàng với các chợ khác trong khu vực như: Chợ Sambor của người Khơ me và người Hoa ở lưu vực sông Mé Kông rất phồn thịnh, mà người Xiêm (Thái Lan) luôn khao khát nó, hay một chợ khác ở phía Nam tại Roka Kandal(?), đó là cái mốc khởi đầu của Kratié.

Không phải đợi đến năm l899, Bourgeois gây dựng Buôn Đôn mới có các thương nhân đến buôn bán ở đây, mà từ trước đó rất lâu đã có những thương nhân người Việt, người Chăm từ miền Trung châu như Tuy Hòa, Sông Cả... đến Buôn Đôn, rồi người Hoa và người Khơ Me từ lưu vực sông Mê Kông sang, người Lào, người Ấn Độ, người Xiêm, người Miến Điện (Myanma hiện nay), người Thái Lan tới...Tất cả đều có mặt đông đủ tại Buôn Đôn để trao đổi voi, ngựa, ngà voi, cánh kiến, sáp ong, vải, muối... ngược lại những người M'Nông, người Xtiêng cũng sang tận thượng nguồn sông Sêrêpôc để trao đổi hàng hóa.

Người ta nói rằng thương nhân ở khắp mọi miền xuyên rừng bằng voi, bằng ngựa và bằng thuyền chở đến, và chở đi nhiều hàng hóa như muối, vải, cánh kiến, sáp ong...và  Y Thu Knul không chỉ nổi tiếng về nghề săn bắt voi mà còn nổi tiếng cả trong việc buôn bán, trao đổi hàng hóa. Theo sự kiểm kê của H. Besnard thì ở vào thập niên đầu thế kỷ XX, tại khu vực Buôn Đôn, “trung bình mỗi năm người M’Nông nơi đây cho xuất khẩu 18 con voi. Từ năm 1899 đến tháng 4 năm 1908 đã bán đi 161 con voi, riêng khoản tiền cho thuê voi cũng đem lại 32.279 đồng bạc Đông Dương, tương đương với 86.000 Frăng”…

Trong dân gian còn lưu truyền về các hội thi bắn thường mở vào những phiên chợ, để cho khách vừa đến xem, vừa đến mua bán đổi chác. Khi người Pháp đặt đại lý hành chính ở Buôn Đôn việc đi lại không được tự do như trước nữa do đó các thương nhân đã hạn chế đi lại buôn bán, trao đổi, nơi đây dần trở nên vắng vẻ.

Một thời phồn thịnh, có thể nói Buôn Đôn xưa cũng như cảng thị Hội An ở vùng duyên hải miền Trung (thành phố Đà Nẵng hiện nay) hay phố Hiến ở vùng đồng bằng Bắc bộ (tỉnh Hưng Yên hiện nay) ... đã đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội trong đời sống đồng bào của khu vực Đông Nam Á nói chung và vùng Tây Nguyên nói riêng.

Dấu vết của một Buôn Đôn phồn thịnh xưa kia chỉ còn trong ký ức của người già và còn lại trong sự đa dạng của những sắc thái văn hóa. Buôn Đôn bây giờ thanh bình, lặng lẽ nép mình bên dòng sông Sêrêpôc, nhưng bên kia chiếc cầu sắt là Buôn Trí ở đó hiện còn một ngôi nhà sàn gỗ mang dáng dấp kiến trúc của người Lào đã có tuổi đời hàng trăm năm nay, xa hơn một chút, về phía Tây Bắc là khu mộ địa của buôn, trong đó có ngôi mộ của ông vua voi Khundjunob với bình đồ hình vuông được làm bằng xi măng cốt thép, sát đó là ngôi mộ của người cháu ông ta mang một chút hơi hướng của đền đài, còn  các ngôi nhà khác trong vùng lại mang dáng dấp của các kiểu kiến trúc Êđê cộng với kiến trúc Thái, Lào, Campuchia, xa hơn nữa về hướng các buôn gần thành phố Buôn Ma Thuột bây giờ có những ngôi nhà dài Êđê với những nét chạm khắc khác hẳn với những người Êđê ở trung tâm Buôn Ma Thuột, hoặc những khu mộ địa của những người Êđê ở phía Đông Bắc, hay về hướng Tây Bắc có kiến trúc đền tháp của người Chăm...

Những nét văn hóa đa dạng cộng với sự nổi tiếng của Buôn Đôn xưa kia nên Buôn Đôn đã có tên trên tất cả các sách giới thiệu du lịch và trong thực tế Buôn Đôn đã hấp dẫn nhiều lượt người ở khắp nơi trên thế giới ■


Lê Công Hương

                              (Tạp chí Dân tộc & Thời đại)





Tin nổi bật.........................................................................................................
Quỹ Lawrence S.Ting TP Hồ Chí Minh trao tặng 150 xe lăn, xe lắc cho người khuyết tật ( 19/01 )
Bộ Ngoại giao thực hiện xuất sắc các nhiệm vụ đối ngoại năm 2017 ( 17/01 )
TẶNG QUÀ TẾT 2018 CHO BUÔN LÀNG ( 15/01 )
Xây dựng khu vực Mekong - Lan Thương hoà bình, ổn định, phát triển bền vững và thịnh vượng ( 11/01 )
Việt Nam - Trung Quốc thúc đẩy hợp tác lĩnh vực văn hóa ( 09/01 )
KỸ NĂNG THUYẾT TRÌNH (8)- Bài tập ( 16/01 )


Các tin đã đăng.............................................
Huyền thoại Buôn Đôn ( 03/10 )
Công trình bảo tàng Đắk Lắk, kết quả hợp tác Việt - Pháp ( 19/11 )
ĐẮK LẮK, TIỀM NĂNG VÀ XU HƯỚNG THU HÚT ĐẦU TƯ ( 19/11 )
Tổng quan về tình hình kinh tế xã hội ( 18/05 )
TÌM KIẾM
HỘP THƯ GÓP Ý
THÔNG TIN CẦN BIẾT
Hanh chinh cong
Lịch làm việc của lãnh đạo
Chính phủ
Bộ ngoại giao
Khiếu nại tố cáo
Ủy ban nhân dân tỉnh Đắk Lắk
can ho the park avenue can ho Sunrise Riverside vinhomes riverside biet thu vinhomes riverside biệt thự vinhomes riverside