ĐẤT NƯỚC VÀ CON NGƯỜI VIỆT NAM
Thứ Hai , 17/7/2017
LỄ ĂN CƠM MỚI CỦA DÂN TỘC Ê ĐÊ

Hua êsei mrâo (Lễ ăn cơm mới) truyền thống của người Êđê thường diễn ra vào thời điểm mùa xuân, trong dịp này người ta cũng tổ chức mnăm thun (Lễ ăn mừng năm mới); Ăn cơm mới gần gũi với tết truyền thống của người Kinh (Việt) và nhiều dân tộc ở nước ta, nó vẫn còn giữ được nét truyền thống xưa và theo mùa vụ nông nghiệp.

Vào khoảng tháng 11, tháng 12 dương lịch, chuẩn bị mùa khô đến, lúa chín, ngô đã khô hạt ngoài rẫy, các loại đậu đỗ ra hoa đã kết quả chín khô; mùa thu hoạch đã bắt đầu về trên vùng cao nguyên, hiện nay đây cũng chính là mùa thu hoạch cà phê. Sau khi thu hoạch xong là đồng bào bắt đầu tổ chức hua êsei mrâo (Lễ ăn cơm mới), tuỳ theo khả năng, kinh tế của từng gia đình và từng dòng họ. Cũng có lúc bắt đầu thu những sản phẩm sớm đầu tiên, thấy có kết quả bội thu, người ta đã tổ chức ngay hua êsei mrâo. Người ta tuốt những gùi lúa chín sớm, đem về phơi, giã lấy gạo và tổ chức “Lễ ăn cơm mới”. Trong những ngày này, mùi thơm của gạo mới giã lan theo khói bếp của các gia đình toả khắp buôn làng.

Trước khi người Êđê tổ chức ăn cơm mới, họ làm một nghi lễ cúng hồn lúa gọi là hma ngăt. Trong lễ này, người ta lấy trứng gà hoà với rượu để vào kho lúa. Ngoài ra, người ta còn để vào kho lúa một gói lúa, một bầu nước, cái wăng wit (một công cụ làm cỏ lúa) và một vòng đeo tay. Kho lúa là nơi trú ngụ của hồn lúa, là nơi thiêng trong gia đình do đó việc lấy lúa ra, vào hàng ngày chỉ có người đàn bà chủ nhà mới được phép vào kho lúa. Lễ cúng tiến hành ở từng gia đình, vật cúng là lợn hoặc gà.

Hua êsei mrâo (Lễ ăn cơm mới), thực chất là người Êđê cầu sự no đủ, hai ché rượu cần được ủ cả năm, thơm nức mùi men, mùi cơm, sắn... đã cột chặt vào các cọc, thịt và cơm bày trên lá hay trong bát đĩa, tất cả đều đặt giữa nhà. Chủ nhà hay thầy cúng có bài khấn: “Lạy các Yang (thần)đã ban cho hạt giống, lúa, kê, vừng... Xin chư vị thần chứng giám lúa Hdrô đã già, lúa Bla đã chín, xin chư vị thần thưởng thức gạo Bla mới, trứng gà, thịt... Và mong thần Trời, thần Đất, thần coi sóc lúa, kê, vừng... cho chúng con tuốt một bông lúa được đầy gùi, cho chúng con mỗi năm đầy gùi, đầy vựa...”

Uống rượu cần, ăn thịt lợn, thịt gà, cơm mới ở các gia đình, bắt đầu từ ông bà, cha mẹ, đến con cháu...khách khứa, họ hàng đến dự cứ thế từ lúc lúa chín, đến hết mùa gặt. “Lễ ăn cơm mới” mang tính cổ truyền qua thời gian, được nhiều dân tộc duy trì.

Mnăm thun (Lễ mừng năm mới) thường kéo dài từ ba đến năm ngày. Trong dịp này, người ta cúng tổ tiên, tiễn năm cũ, đón mừng năm mới. Đó là ngày hội chung của cộng đồng:  từ việc ăn uống, cơm rượu, đến các trò chơi dân gian như: đẩy gậy, múa kiếm, thi bắn cung nỏ...đều được các chàng trai yêu thích. Cuộc thi bắn cung nỏ, lôi cuốn các bé trai từ 8-10 tuổi đến các cụ 70-80 tuổi, từ thân cây chuối, cây cỏ tranh, chiếc lá, miệng chai, đầu gà... đến mục tiêu cao nhất, khó nhất là lưỡi dao xa 20-30 mét, người bắn cung nỏ phải tinh thông bắn chẻ đôi mũi tên tre vào lưỡi dao để trở thành người bắn nỏ thiện xạ của buôn làng. Ý nghĩa nhân văn, chiếc nỏ gắn bó với người đàn ông khoẻ mạnh là vũ khí tự vệ, luôn mang theo người khi đi săn thú làm nương, phát rẫy.

Lễ có thể kéo dài suốt 3 ngày,  bởi đây cũng là dịp người ta mời bà con trong buôn và anh em họ hàng, bạn bè đến vui chơi với nhau mà những gia đình có đông khách đến là một vinh dự. Vì thế, ngoài việc tạ ơn các thần linh, ông bà tổ tiên, hồn lúa và cầu sức khoẻ cho gia đình, người ta đánh chiêng, trống, hát múa, vui chơi suốt đêm, suốt ngày. Xưa kia, các gia đình giàu có thường làm lễ mnăm thun kéo dài 7 ngày, mỗi ngày mổ một trâu, một lợn, ăn uống, ca hát và chiêng trống không lúc nào ngừng. Ngày nay, nhiều buôn làng vẫn thường tổ chức ăn trâu vào dịp Lễ hội của cộng đồng và thời gian tổ chức cũng được rút ngắn lại cho phù hợp với đời sống mới.

Hua êsei mrâo (Lễ ăn cơm mới) và mnăm thun (Lễ ăn mừng năm mới) thường trùng với dịp mùa xuân, mùa của vạn vật đâm chồi, nảy lộc, mùa của người nông dân thu hoạch thành quả sau một năm lao động vất vả. Những ngày này, cảnh buôn làng thanh bình, rộn ràng, nhộn nhịp, thôi thúc, lôi cuốn tính cố kết cộng đồng, mọi người gần lại với nhau hơn, mong ước sức khoẻ, lao động đạt kết quả, có tiếng hát, lời ca, câu khan, điệu múa, tiếng cồng chiêng, âm thanh của các loại nhạc cụ... cứ thế vào dịp mùa xuân, bên mái nhà dài, bên dòng sông, bên cánh rừng... ý nghĩa nhân văn của văn hóa truyền thống và nhu cầu của cuộc sống luôn hoà quện từ trong cách nghĩ đến hành động và tình cảm.

Hua êsei mrâo (Lễ ăn cơm mới) và mnăm thun (Lễ ăn mừng năm mới) lôi cuốn hấp dẫn không chỉ với các thế hệ của cộng đồng, mà còn hấp dẫn cả với du khách gần xa. Mối quan hệ giữa con người và thiên nhiên luôn gắn bó mật thiết với nhau, nhất là vào mùa vụ mới, cơm ăn, rượu cần uống, sức khoẻ dồi dào, ai ai cũng náo nức cùng lễ hội truyền thống của các dân tộc ở Tây Nguyên mỗi khi xuân về./.

                                                                                                  Lê Công Hương



Tin nổi bật.........................................................................................................
Lực lượng vũ trang tỉnh Mondulkiri (Campuchia) thăm và chúc Tết Bộ đội Biên phòng tỉnh Đắk Lắk ( 12/02 )
Indonesia muốn hợp tác với tỉnh Đắk Lắk phát triển ngành cà phê ( 09/02 )
Gặp mặt kiều bào về quê đón Tết Mậu Tuất 2018 ( 09/02 )
Tết cổ truyền Việt tại Thủ đô Phnôm Pênh- Campuchia ( 08/02 )
Vui Xuân cùng chiến sỹ biên cương ( 03/02 )
Điểm danh những thành phố tuyệt vời nhất thế giới ( 01/02 )


Các tin đã đăng.............................................
DANH THẮNG THÁC BÌM BỊP ĐƯỢC CÔNG NHẬN LÀ DI TÍCH QUỐC GIA ( 28/04 )
PHÁT HUY BẢN SẮC VĂN HÓA TỪ HỘI THI TẠC TƯỢNG GỖ DÂN GIAN CÁC DÂN TỘC TÂY NGUYÊN ( 28/04 )
DI TÍCH DANH THẮNG THÁC DRAI DLÔNG ( 19/10 )
TIN VẮN ( 13/07 )
THÊM ĐIỂM ĐẾN CHO NGƯỜI ĐAM MÊ DU LỊCH ( 13/07 )
NHỮNG BỨC ẢNH ĐẸP NHẤT VỀ DU LỊCH VIỆT NAM ( 12/07 )
LỄ HỘI THÁNG 3 Ở TÂY NGUYÊN ( 12/05 )
KHU BẢO TỒN THIÊN NHIÊN NAM KA ( 08/01 )
NĂM DU LỊCH QUỐC GIA 2014 “ĐẠI NGÀN TÂY NGUYÊN” ( 15/10 )
PHIM TƯ LIỆU VỀ CỒNG CHIÊNG TÂY NGUYÊN ( 15/10 )
TÌM KIẾM
HỘP THƯ GÓP Ý
THÔNG TIN CẦN BIẾT
Hanh chinh cong
Lịch làm việc của lãnh đạo
Chính phủ
Bộ ngoại giao
Khiếu nại tố cáo
Ủy ban nhân dân tỉnh Đắk Lắk
can ho the park avenue can ho Sunrise Riverside vinhomes riverside biet thu vinhomes riverside biệt thự vinhomes riverside